Homeostaza 2, Psychologia UŚ, Semestr I, Biologiczne podstawy zachowania
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
HOMEOSTAZAOBROTUMATERIIIENERGII
COMUSISIĘBILANSOWAC
I.SKŁADNIKIBUDUJĄCECIAŁOISKŁADNIKIPOKARMU.
PIERWIASTKIkryteriawyróŜnieniagrupkryteriumilościoweniewystarczające
Makroelementy: m>3%m.c. C,O,H,N, m>0.1%m.c. Ca,P,K,S,Na,Cl,
Mezoelementy: m=0.005%m.c. Mg,Fe,
Mikroelementy: m<0.005%m.c. Mn,Cu,J,Zn,Co,Mo,Se,F,...
ZWIĄZKI:
woda 60.088%m.c.
białka 8.718%m.c.
tłuszczowce 0.518%m.c.
cukrowce 0.71.0%m.c.
skł.mineralne 1.53.3%m.c.
SKŁADNIKIEGZOGENNE:
(niebędąceproduktamianabolizmukomórekpowstającepozaorganizmem,uzyskiwanewyłącznie
zpokarmem,ew.jakoprekursory)
Aminokwasy: Leu,Ile,Liz,Met,Cys,Fen,Tyr,Tre,Try,Wal,
Witaminy: A,D,E,K,F,B,C,
II.ZAPOTRZEBOWANIENABIAŁKO:
BezpieczneminimumdlaczłowiekadojrzałegowgFAO,WHO(1973)
0.52g/kgm.c./24godz.
ZapotrzebowanienabiałkowzaleŜnościodwieku:
wiek[lata]
1
5
7
14
20
60
dawkabiałka[g/kg/24h] 4
3
2,5 1,7
1
1,5
zczego:udzieci67%,audorosłych50%białkozwierzęce,resztaroślinne.
Naturalnywzorzecpełnowartościowegobiałkadlaczłowiekapełnejajokurze.
BiałkazbóŜzawierająok.3krotniemniejLizynyido2razymniejTryptofanuniŜbiałkazwierzęceibiałkasoi.
LizynaiArginina(grupaCOOH)sąaminokwasamisygnalnymidlatrypsyny.Chymotrypsynahydrolizujewiązanie
grupykarboksylowejaminokwasówaromatycznych,pepsynaponadtotakŜedwukarboksylowych.
Aminokwasysygnalnedlaendopeptydaz
Pepsyna
Trypsyna
Chymotrypsyna
Glu,Asp,Fen,Tyr,Tre?
Liz,Arg
Fen,Tyr,Leu?
U
DZIAŁENERGIIPOCHODZĄCEJZCUKRÓW
,
BIAŁEKI
TŁUSZCZÓW
wpokryciuzapotrzebowaniaenergetycznego
NormaLigiNarodówz1936r.(wartościwprocentachenergiiSDPM)
CUKROWCE: 5560%;BIAŁKA: 1015%;TŁUSZCZE: 3035%
Wgprof.Ś.ZiemlańskiegozIśiś(1997):ztłuszczówminimum15%,optimum2030%SDPM,zczego36%
SDPMjako(wielonienasyconekw.tłuszczowe)WNNKT:głównieegzogenneformycis,n3,n6(połoŜenie
podwójnegowiązania)wtym:linolan,linolenian,arachidonian,eikozapetaenian,dokozaheksaenian(wolejachi
rybach).
Z
NACZENIESUBSTANCJIBALASTOWYCH
(celuloza,pektyny)wpokarmie....?
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
1
III.PRZEMIANAMATERII
ORAZPRZEPŁYWENERGIIIMATERIIPRZEZORGANIZM.
CałośćenergiiwytwarzanejworganizmienapotrzebywszystkichprocesówŜyciowychpochodziz
oddychaniakomórkowegoczylinastępującychposobieprocesów:
• glikolizylublipolizyzbetaoksydacjąkw.tłuszczowychpierwszyetap
• cyklukwasówtrójkarboksylowychdrugietap
• utlenianiamitochondrialnegowłańcuchuoddechowymtrzecietap
• fosforylacjioksydacyjnejADPdoATPczwartyetap
Glukoza + 6 O
2
→ 6 CO
2
+ 6 H
2
O + energia (266 kcal/mol glukozy)
C
6
H
12
O
6
+ 6 O
2
+ 38 ADP + 38 ÐP
i
Ñ
→ 6 CO
2
+ 6 H
2
O+ 38 ATP
Wydajnośćbrutto:40%energiiwATP,60%energiiwcieple
Energiapobranazpokarmemrozpadasięnakolejneskładniki(porcje),zktórychczęśćjestnieuŜytecznadla
organizmu,wgschematu:
100 7090 6080 5060 1020
C
→D
→M
→N
→R
→W
↓ ↓ ↓
F U+G SDA
→A
→Q
1030 10 630
gdzie:
Ckonsumpcja,De.strawna,Ffekalia,U+Gmoczigazy,Ne.netto,SDAswoistedynamiczne
działaniepokarmu,Roddychanie,Aasymilacja,WpracauŜyteczna.
Wart
ośćenergetycznaskładnikówpokarmu(WE)ikosztenergetycznyprzyswajaniaskładnikówpokarmu(KEP
):
WE[kJ/g]
WE[kcal/g]
KEP[kJ/g]
KEP[kcal/g]
CUKROWCE
1617
4,1
0
0
BIAŁKA
1719
4.1
1232
2.97.7
TŁUSZCZE
3639
9.1
249
0.411.7
Przemianamaterii(PM)
ilośćenergiiprodukowanaprzezcałyorganizmwjednostceczasu.
Intensywnośćprzemianymaterii(IPM)
wielkośćprzemianymateriiprzeliczonanajednostkęmasyciała(IPM=PM/MC)
Metodypomiaruprzemianymaterii:
•
Kalorymetriabezpośrednia(ãpatrz:jakLapace„męczył”myszwlodzie)
•
Konsumpcjometra
•
Respirometria=kalorymetriapośrednia(jakopodstawapomiar:Vo
2
,RQ=Vco
2
/Vo
2
,EQo
2
)
D
EFINICJAOPERACYJNA
P
ODSTAWOWEJ
P
RZEMIANY
M
ATERII
(PPM)
WARUNKIPOMIARU
PPM
• naczczo1216godzinpoposiłku
• wspoczynku,leŜąc,wstanieczuwania
• wwarunkachkomfortutermicznego
temperaturaoptymalna(1822
o
CwzaleŜnościodrodzajuubrania,28
o
Cbezubrania),
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
2
OpróczPPMwyróŜniasiętakŜeinnewskaźnikiprzemianymateriinp.:
SDPMśredniądobowąprzemianęmaterii,
PM,(CPM)czynnościową,chwilowąprzemianęmaterii,SPMspoczynkową,itp.
PrawoRubnera(zasadaallometrii):
Intensywnośćprzemianymaterii(IPM)jestwprostproporcjonalnadopowierzchniciałaiodwrotnie
proporcjonalnadomasyciała.
Wielkośćprzemianymaterii(PM)rośniewrazzewzrostemmasyipowierzchniciała,gdyŜpowierzchniaciała
rośniezewzrostemmasyciała.
ZgodniezprawemRubnerawiększeorganizmymająwiększąprzemianęmaterii,alemniejsząintensywność
przemianyniŜmałeorganizmydziecimusząwięcwięcejzjadaćwprzeliczeniunamasęciałaniŜdorośli.
WzórwykładniczyRubneraprzemianadobowanaosobnika:
PPM=70MC
0.75
[kcal/24h]
lubwpostacilogarytmicznej
logPPM=1.845+0.75logMC
WARTOŚĆŚREDNIEJDOBOWEJPRZEMIANYMATERII(SDPM)napodstawiePPM.
Wariantuproszczony:
dlaosobywykonującejwczasiedniaumiarkowaniewysiłki(studiaidwarazydzienniedłuŜszapogońza
autobusemlubgodzinabiegania/wf)lubludziwpopulacjachopierwotnymtypiegospodarki
SDPM=2PPM [kcal/24h]
alternatywniedziennezapotrzebowanieenergetycznezatabeląapteczną(ßR1998):
SDPM=1.2SPM [kcal/24h] dlamałejaktywnościfizycznej
SDPM=1.4SPM [kcal/24h] dlaśredniejaktywnościfizycznej
SDPM=1.8SPM [kcal/24h] dladuŜejaktywnościfizycznej
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
3
IV.DIETA
S
POSOBYODCHUDZANIA
:
głodówka,dietyjednoskładnikowe,dietaDiamondów,dietaklinikiMayo,dietakapuściana,dietakosmonautów,
dietaoptymalnaKwaśniewskiego,...
• skutkiemdietykapuścianejjestniedobórbiałka,witamininiektórychmikroelementów,
• zastosowaniedietyoptymalnejdrKwaśniewskiego(tłuszczibiałko,maksimum50gwęglowodanówdziennie)
powodujezwiększeniezawartościciałketonowychwekrwi,codajeobjawypodobnedodziałaniaalkoholu
hamowaniełaknieniaipoprawęnastroju,
T
YPOWEZABURZENIAZACHOWANIAIPOPĘDÓWNATLEMASYCIAŁA
:
bulimiawilczyapetyt,
jadłowstrętpsychiczny(anorexianervosa)
najczęściej(ok.1/5001/1000)udziewcząt,średniookoło17rokuŜycia.
Objawyjadłowstrętupsychicznego:
• gwałtownautratamasyciałaonawet25%
• nadmiernaaktywność:nerwowość,bezsenność
• obsesjanapunkciedietyiodchudzanianiezaleŜnieodrzeczywistychwskaźnikówodŜywienia
• obsesjanapunkciepoŜywienia:choryzdumiewającoduŜoczasupoświęcanaprzygotowaniepoŜywienia
dlainnych
• zaburzeniacyklumiesięcznegoudziewcząt,zahamowaniecyklu
• wypadaniewłosównagłowie,pojawieniesięmeszkunaciele
• subiektywneuczuciezimna,mimoobiektywniewysokiejtemperaturyotoczenia
• chowaniejedzenia
Przyczyny:
• obawaprzeddorastaniemzwiązanazbrakiempewnościsiebie(??),
• skuteknadmiernychwymagańotoczeniawobecosoby,któraniejestwstanieimpodołać(??),
• obsesjanatlewłasnejnadwagi
machismonervosa(męskaodmianazaburzonezachowanienietylkowzwiązkuzjedzeniem)
kompensacyjneobniŜenieprzemianyitermogenezywwarunkachzmniejszonejpodaŜypokarmu,
mechanizmjojopozakończeniudiety
F
ARMAKOLOGICZNEWSPOMAGANIEODCHUDZANIA
:
• przezpobudzaniemechanizmówserotoninoericznychośrodkasytościwlatach6070pochodnymiamfetaminy,
wlatach8090deksfenfluraminązarzuconezewzględunaefektyuboczne:uzaleŜnieniainadciśnieniepłucne,
nowyśrodekserotoninomimetycznytrzeciejgeneracjisibutramina(KnollAG)wydłuŜadziałaniesynaptyczne
serotoniny(blokwychwytu?),hamujełaknienie,minimalizujeskutkiuboczne,m.in.zwiększapotliwość,
powodujesuchośćwustach,bezsenność,moŜepodwyŜszaćciśnienietętniczeiczęstośćserca,dostosowania
przez36miesięcy.
• przezzwiększenieprzemianymaterii
• przezzahamowaniewchłanianialubograniczenietrawieniapokarmu
Orlistat(Roche340zł/mc)blokujelipazypowodujączahamowanietrawieniatłuszczówo30%pod
warunkiemuŜyciatrzyrazydziennieprzedposiłkiemlubdogodzinypo,wymagaograniczeniairównomiernego
udziałutłuszczówwewszystkichposiłkachzewzględunaprowokowaniebiegunkitłuszczowej,
podobnyefektmoŜedaćstosowaniejakoskładnikaproduktówspoŜywczychsubstytututłuszczuoktaestru
kwasówtłuszczowychisacharozy“Olestra”opatentowanegoiprodukowanegoprzezProcter&Gamble,
zatwierdzonegoprzezFDApo25latach(od1971),któryzachowującwłasnościorganoleptyczneifizyczne
tłuszczówniepodlegatrawieniu,podobnewłasnościmatakŜeheksaestersorbitolu,którytestowanopoczątkowo
(WiśV,1996:34)
• słodziki:sacharyna,dulcyna,aspartam...zaspakajająmałpieupodobaniedosłodkiegobezkalorii
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
4
TERMOREGULACJARÓWNOWAGAWYMIANYCIEPŁA
Mechanizmyprodukcjiciepła
• termogenezabezdrŜeniowa
• termogenezadrŜeniowa
Drogiutratyciepła
• promieniowanie(jakie?)
• parowanie
• unoszenie(czego?)
• przewodzenie(czegoidokąd?)
CzywystarczysięspocićŜeby
termoregulować?
Mechanizmyzachowaniaciepła
• zmianyukrwieniaskóry
• gradienttermicznyciała
• siecidziwnenaczyń(wymienniki
przeciwprądowe)
• warstwyizolacyjne
Promieniowanie 55%
Parowanie 25%
Unoszenie 15%
Przewodzenie 5%
w:20
o
C,60%wilg.,0m./s
38,2
36,8
37,8 37,2
Przewodzenie
Unoszenie
KEA
RównoWAGA
cieplnaorganizmu
czyli
Homeostazatermiczna
(wmózgowiu)
Parowanie
PPM
Promieniowanie
Zachowanie“termoregulacyjne”zwierząticzłowieka...?????????
Temperaturaefektywnaczyli“sztucznewarunki,wktórychbyłobyCirównieciepłolubzimno”syntetyczny
wskaźnikmikroklimatuuwzględniającytemperaturętermometrycznąipromieniowania,wilgotnośćiwiatr,
równowaŜny“taksamoodczuwanejtemperaturze”przy100%wilgotnościibrakuruchupowietrza
(ostatniowprowadzasiętzw.nowątemperaturęefektywną–50%wilgotności,0,1m/sruchupowietrza)
Temperaturaoptymalnanajmniejszykoszttermoregulacjiisubiektywnieanizimno,anigorąco
1921
o
Cdlaczłowiekaubranegopoeuropejsku,
28
o
Cdlaczłowiekanagiego
termopreferendumekologiczne
Temperatura
• tympanalna,(podwzgórzowa)
• rektalna(lubwinnychjamachciała),
• średniawaŜonaskóry,
• podstawowa(tzn.jakaipoco?).
Obwodowereceptoryzmiantermicznych:
• receptoryciepławskórzenieliczne,głęboko
(oskarŜanociałkazmysłoweRuffiniego);
zakres2247
o
C;przyrosto0,001
o
C/sek
• receptoryzimnawskórzeliczne,płytko
(oskarŜanokolbkęzmysłowąKrausego);
zakres<22
o
Ci>45
o
C;spadeko0,004
o
C/sek
ZasadaTolerancjiShelforda
Optimum
Termopreferendum
temperatura
Pessimum
Pejus
Pejus
Pessimum
Termodetektoryośrodkowepodwzgórza
• termodetektoryciepławprzednimpodwzgórzu(więcej)
• termodetektoryzimnawtylnympodwzgórzu(mniej)
Podwzgórzowypunktnastawienia“setpoint”homeostazytermicznej37,838,3
o
C
Pojeciekomfortutermicznego(ãLustineciFanger–sprawdźwinternecie–bardzointeresującezastosowanie
zasadytolerancjiShelfordawpołączeniuzzasadamidemokracji)
PPM
Koszttermoregulacji
temperatura
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
5
PPM=Podstawowa
PrzemianaMaterii
KEA=KosztEnergetyczny
Aktywności
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
zanotowane.pl doc.pisz.pl pdf.pisz.pl chiara76.opx.pl
HOMEOSTAZAOBROTUMATERIIIENERGII
COMUSISIĘBILANSOWAC
I.SKŁADNIKIBUDUJĄCECIAŁOISKŁADNIKIPOKARMU.
PIERWIASTKIkryteriawyróŜnieniagrupkryteriumilościoweniewystarczające
Makroelementy: m>3%m.c. C,O,H,N, m>0.1%m.c. Ca,P,K,S,Na,Cl,
Mezoelementy: m=0.005%m.c. Mg,Fe,
Mikroelementy: m<0.005%m.c. Mn,Cu,J,Zn,Co,Mo,Se,F,...
ZWIĄZKI:
woda 60.088%m.c.
białka 8.718%m.c.
tłuszczowce 0.518%m.c.
cukrowce 0.71.0%m.c.
skł.mineralne 1.53.3%m.c.
SKŁADNIKIEGZOGENNE:
(niebędąceproduktamianabolizmukomórekpowstającepozaorganizmem,uzyskiwanewyłącznie
zpokarmem,ew.jakoprekursory)
Aminokwasy: Leu,Ile,Liz,Met,Cys,Fen,Tyr,Tre,Try,Wal,
Witaminy: A,D,E,K,F,B,C,
II.ZAPOTRZEBOWANIENABIAŁKO:
BezpieczneminimumdlaczłowiekadojrzałegowgFAO,WHO(1973)
0.52g/kgm.c./24godz.
ZapotrzebowanienabiałkowzaleŜnościodwieku:
wiek[lata]
1
5
7
14
20
60
dawkabiałka[g/kg/24h] 4
3
2,5 1,7
1
1,5
zczego:udzieci67%,audorosłych50%białkozwierzęce,resztaroślinne.
Naturalnywzorzecpełnowartościowegobiałkadlaczłowiekapełnejajokurze.
BiałkazbóŜzawierająok.3krotniemniejLizynyido2razymniejTryptofanuniŜbiałkazwierzęceibiałkasoi.
LizynaiArginina(grupaCOOH)sąaminokwasamisygnalnymidlatrypsyny.Chymotrypsynahydrolizujewiązanie
grupykarboksylowejaminokwasówaromatycznych,pepsynaponadtotakŜedwukarboksylowych.
Aminokwasysygnalnedlaendopeptydaz
Pepsyna
Trypsyna
Chymotrypsyna
Glu,Asp,Fen,Tyr,Tre?
Liz,Arg
Fen,Tyr,Leu?
U
DZIAŁENERGIIPOCHODZĄCEJZCUKRÓW
,
BIAŁEKI
TŁUSZCZÓW
wpokryciuzapotrzebowaniaenergetycznego
NormaLigiNarodówz1936r.(wartościwprocentachenergiiSDPM)
CUKROWCE: 5560%;BIAŁKA: 1015%;TŁUSZCZE: 3035%
Wgprof.Ś.ZiemlańskiegozIśiś(1997):ztłuszczówminimum15%,optimum2030%SDPM,zczego36%
SDPMjako(wielonienasyconekw.tłuszczowe)WNNKT:głównieegzogenneformycis,n3,n6(połoŜenie
podwójnegowiązania)wtym:linolan,linolenian,arachidonian,eikozapetaenian,dokozaheksaenian(wolejachi
rybach).
Z
NACZENIESUBSTANCJIBALASTOWYCH
(celuloza,pektyny)wpokarmie....?
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
1
III.PRZEMIANAMATERII
ORAZPRZEPŁYWENERGIIIMATERIIPRZEZORGANIZM.
CałośćenergiiwytwarzanejworganizmienapotrzebywszystkichprocesówŜyciowychpochodziz
oddychaniakomórkowegoczylinastępującychposobieprocesów:
• glikolizylublipolizyzbetaoksydacjąkw.tłuszczowychpierwszyetap
• cyklukwasówtrójkarboksylowychdrugietap
• utlenianiamitochondrialnegowłańcuchuoddechowymtrzecietap
• fosforylacjioksydacyjnejADPdoATPczwartyetap
Glukoza + 6 O
2
→ 6 CO
2
+ 6 H
2
O + energia (266 kcal/mol glukozy)
C
6
H
12
O
6
+ 6 O
2
+ 38 ADP + 38 ÐP
i
Ñ
→ 6 CO
2
+ 6 H
2
O+ 38 ATP
Wydajnośćbrutto:40%energiiwATP,60%energiiwcieple
Energiapobranazpokarmemrozpadasięnakolejneskładniki(porcje),zktórychczęśćjestnieuŜytecznadla
organizmu,wgschematu:
100 7090 6080 5060 1020
C
→D
→M
→N
→R
→W
↓ ↓ ↓
F U+G SDA
→A
→Q
1030 10 630
gdzie:
Ckonsumpcja,De.strawna,Ffekalia,U+Gmoczigazy,Ne.netto,SDAswoistedynamiczne
działaniepokarmu,Roddychanie,Aasymilacja,WpracauŜyteczna.
Wart
ośćenergetycznaskładnikówpokarmu(WE)ikosztenergetycznyprzyswajaniaskładnikówpokarmu(KEP
):
WE[kJ/g]
WE[kcal/g]
KEP[kJ/g]
KEP[kcal/g]
CUKROWCE
1617
4,1
0
0
BIAŁKA
1719
4.1
1232
2.97.7
TŁUSZCZE
3639
9.1
249
0.411.7
Przemianamaterii(PM)
ilośćenergiiprodukowanaprzezcałyorganizmwjednostceczasu.
Intensywnośćprzemianymaterii(IPM)
wielkośćprzemianymateriiprzeliczonanajednostkęmasyciała(IPM=PM/MC)
Metodypomiaruprzemianymaterii:
•
Kalorymetriabezpośrednia(ãpatrz:jakLapace„męczył”myszwlodzie)
•
Konsumpcjometra
•
Respirometria=kalorymetriapośrednia(jakopodstawapomiar:Vo
2
,RQ=Vco
2
/Vo
2
,EQo
2
)
D
EFINICJAOPERACYJNA
P
ODSTAWOWEJ
P
RZEMIANY
M
ATERII
(PPM)
WARUNKIPOMIARU
PPM
• naczczo1216godzinpoposiłku
• wspoczynku,leŜąc,wstanieczuwania
• wwarunkachkomfortutermicznego
temperaturaoptymalna(1822
o
CwzaleŜnościodrodzajuubrania,28
o
Cbezubrania),
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
2
OpróczPPMwyróŜniasiętakŜeinnewskaźnikiprzemianymateriinp.:
SDPMśredniądobowąprzemianęmaterii,
PM,(CPM)czynnościową,chwilowąprzemianęmaterii,SPMspoczynkową,itp.
PrawoRubnera(zasadaallometrii):
Intensywnośćprzemianymaterii(IPM)jestwprostproporcjonalnadopowierzchniciałaiodwrotnie
proporcjonalnadomasyciała.
Wielkośćprzemianymaterii(PM)rośniewrazzewzrostemmasyipowierzchniciała,gdyŜpowierzchniaciała
rośniezewzrostemmasyciała.
ZgodniezprawemRubnerawiększeorganizmymająwiększąprzemianęmaterii,alemniejsząintensywność
przemianyniŜmałeorganizmydziecimusząwięcwięcejzjadaćwprzeliczeniunamasęciałaniŜdorośli.
WzórwykładniczyRubneraprzemianadobowanaosobnika:
PPM=70MC
0.75
[kcal/24h]
lubwpostacilogarytmicznej
logPPM=1.845+0.75logMC
WARTOŚĆŚREDNIEJDOBOWEJPRZEMIANYMATERII(SDPM)napodstawiePPM.
Wariantuproszczony:
dlaosobywykonującejwczasiedniaumiarkowaniewysiłki(studiaidwarazydzienniedłuŜszapogońza
autobusemlubgodzinabiegania/wf)lubludziwpopulacjachopierwotnymtypiegospodarki
SDPM=2PPM [kcal/24h]
alternatywniedziennezapotrzebowanieenergetycznezatabeląapteczną(ßR1998):
SDPM=1.2SPM [kcal/24h] dlamałejaktywnościfizycznej
SDPM=1.4SPM [kcal/24h] dlaśredniejaktywnościfizycznej
SDPM=1.8SPM [kcal/24h] dladuŜejaktywnościfizycznej
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
3
IV.DIETA
S
POSOBYODCHUDZANIA
:
głodówka,dietyjednoskładnikowe,dietaDiamondów,dietaklinikiMayo,dietakapuściana,dietakosmonautów,
dietaoptymalnaKwaśniewskiego,...
• skutkiemdietykapuścianejjestniedobórbiałka,witamininiektórychmikroelementów,
• zastosowaniedietyoptymalnejdrKwaśniewskiego(tłuszczibiałko,maksimum50gwęglowodanówdziennie)
powodujezwiększeniezawartościciałketonowychwekrwi,codajeobjawypodobnedodziałaniaalkoholu
hamowaniełaknieniaipoprawęnastroju,
T
YPOWEZABURZENIAZACHOWANIAIPOPĘDÓWNATLEMASYCIAŁA
:
bulimiawilczyapetyt,
jadłowstrętpsychiczny(anorexianervosa)
najczęściej(ok.1/5001/1000)udziewcząt,średniookoło17rokuŜycia.
Objawyjadłowstrętupsychicznego:
• gwałtownautratamasyciałaonawet25%
• nadmiernaaktywność:nerwowość,bezsenność
• obsesjanapunkciedietyiodchudzanianiezaleŜnieodrzeczywistychwskaźnikówodŜywienia
• obsesjanapunkciepoŜywienia:choryzdumiewającoduŜoczasupoświęcanaprzygotowaniepoŜywienia
dlainnych
• zaburzeniacyklumiesięcznegoudziewcząt,zahamowaniecyklu
• wypadaniewłosównagłowie,pojawieniesięmeszkunaciele
• subiektywneuczuciezimna,mimoobiektywniewysokiejtemperaturyotoczenia
• chowaniejedzenia
Przyczyny:
• obawaprzeddorastaniemzwiązanazbrakiempewnościsiebie(??),
• skuteknadmiernychwymagańotoczeniawobecosoby,któraniejestwstanieimpodołać(??),
• obsesjanatlewłasnejnadwagi
machismonervosa(męskaodmianazaburzonezachowanienietylkowzwiązkuzjedzeniem)
kompensacyjneobniŜenieprzemianyitermogenezywwarunkachzmniejszonejpodaŜypokarmu,
mechanizmjojopozakończeniudiety
F
ARMAKOLOGICZNEWSPOMAGANIEODCHUDZANIA
:
• przezpobudzaniemechanizmówserotoninoericznychośrodkasytościwlatach6070pochodnymiamfetaminy,
wlatach8090deksfenfluraminązarzuconezewzględunaefektyuboczne:uzaleŜnieniainadciśnieniepłucne,
nowyśrodekserotoninomimetycznytrzeciejgeneracjisibutramina(KnollAG)wydłuŜadziałaniesynaptyczne
serotoniny(blokwychwytu?),hamujełaknienie,minimalizujeskutkiuboczne,m.in.zwiększapotliwość,
powodujesuchośćwustach,bezsenność,moŜepodwyŜszaćciśnienietętniczeiczęstośćserca,dostosowania
przez36miesięcy.
• przezzwiększenieprzemianymaterii
• przezzahamowaniewchłanianialubograniczenietrawieniapokarmu
Orlistat(Roche340zł/mc)blokujelipazypowodujączahamowanietrawieniatłuszczówo30%pod
warunkiemuŜyciatrzyrazydziennieprzedposiłkiemlubdogodzinypo,wymagaograniczeniairównomiernego
udziałutłuszczówwewszystkichposiłkachzewzględunaprowokowaniebiegunkitłuszczowej,
podobnyefektmoŜedaćstosowaniejakoskładnikaproduktówspoŜywczychsubstytututłuszczuoktaestru
kwasówtłuszczowychisacharozy“Olestra”opatentowanegoiprodukowanegoprzezProcter&Gamble,
zatwierdzonegoprzezFDApo25latach(od1971),któryzachowującwłasnościorganoleptyczneifizyczne
tłuszczówniepodlegatrawieniu,podobnewłasnościmatakŜeheksaestersorbitolu,którytestowanopoczątkowo
(WiśV,1996:34)
• słodziki:sacharyna,dulcyna,aspartam...zaspakajająmałpieupodobaniedosłodkiegobezkalorii
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
4
TERMOREGULACJARÓWNOWAGAWYMIANYCIEPŁA
Mechanizmyprodukcjiciepła
• termogenezabezdrŜeniowa
• termogenezadrŜeniowa
Drogiutratyciepła
• promieniowanie(jakie?)
• parowanie
• unoszenie(czego?)
• przewodzenie(czegoidokąd?)
CzywystarczysięspocićŜeby
termoregulować?
Mechanizmyzachowaniaciepła
• zmianyukrwieniaskóry
• gradienttermicznyciała
• siecidziwnenaczyń(wymienniki
przeciwprądowe)
• warstwyizolacyjne
Promieniowanie 55%
Parowanie 25%
Unoszenie 15%
Przewodzenie 5%
w:20
o
C,60%wilg.,0m./s
38,2
36,8
37,8 37,2
Przewodzenie
Unoszenie
KEA
RównoWAGA
cieplnaorganizmu
czyli
Homeostazatermiczna
(wmózgowiu)
Parowanie
PPM
Promieniowanie
Zachowanie“termoregulacyjne”zwierząticzłowieka...?????????
Temperaturaefektywnaczyli“sztucznewarunki,wktórychbyłobyCirównieciepłolubzimno”syntetyczny
wskaźnikmikroklimatuuwzględniającytemperaturętermometrycznąipromieniowania,wilgotnośćiwiatr,
równowaŜny“taksamoodczuwanejtemperaturze”przy100%wilgotnościibrakuruchupowietrza
(ostatniowprowadzasiętzw.nowątemperaturęefektywną–50%wilgotności,0,1m/sruchupowietrza)
Temperaturaoptymalnanajmniejszykoszttermoregulacjiisubiektywnieanizimno,anigorąco
1921
o
Cdlaczłowiekaubranegopoeuropejsku,
28
o
Cdlaczłowiekanagiego
termopreferendumekologiczne
Temperatura
• tympanalna,(podwzgórzowa)
• rektalna(lubwinnychjamachciała),
• średniawaŜonaskóry,
• podstawowa(tzn.jakaipoco?).
Obwodowereceptoryzmiantermicznych:
• receptoryciepławskórzenieliczne,głęboko
(oskarŜanociałkazmysłoweRuffiniego);
zakres2247
o
C;przyrosto0,001
o
C/sek
• receptoryzimnawskórzeliczne,płytko
(oskarŜanokolbkęzmysłowąKrausego);
zakres<22
o
Ci>45
o
C;spadeko0,004
o
C/sek
ZasadaTolerancjiShelforda
Optimum
Termopreferendum
temperatura
Pessimum
Pejus
Pejus
Pessimum
Termodetektoryośrodkowepodwzgórza
• termodetektoryciepławprzednimpodwzgórzu(więcej)
• termodetektoryzimnawtylnympodwzgórzu(mniej)
Podwzgórzowypunktnastawienia“setpoint”homeostazytermicznej37,838,3
o
C
Pojeciekomfortutermicznego(ãLustineciFanger–sprawdźwinternecie–bardzointeresującezastosowanie
zasadytolerancjiShelfordawpołączeniuzzasadamidemokracji)
PPM
Koszttermoregulacji
temperatura
KonspektdlaPsychologiiHomeostaza2.
PŁ(KFEiZ,UŚ)2007
5
PPM=Podstawowa
PrzemianaMaterii
KEA=KosztEnergetyczny
Aktywności
[ Pobierz całość w formacie PDF ]